Standbein e.V.

PFFD

Leczenie

Leczenie PFFD jest bardzo złożone. W zależności od różnicy w długości kończyn dolnych, niestabilności stawu kolanowego oraz ruchomości stawu biodrowego wymagane jest opracowanie całkowicie zindywidualizowanego planu leczenia. Należy również uwzględnić anomalie współistniejące.

We wczesnym dzieciństwie należy podjąć próbę osiągnięcia i zachowania dobrej ruchomości stawu biodrowego, kolanowego i skokowego. Poza fizjoterapią w dzieciństwie mogą zostać założone korygujące opatrunki gipsowe w celu utrzymania stawu w zgięciu lub wyproście — w zależności od rozległości i rodzaju malformacji oraz pożądanej korekcji.

Około pierwszego roku życia młody pacjent może otrzymać ortoprotezę, która umożliwia naukę chodzenia w odpowiednim dla wieku czasie pomimo istniejącej różnicy w długości nóg oraz przykurczy w stawie biodrowym i kolanowym.

W tym czasie należy również omówić możliwość późniejszego leczenia chirurgicznego. Jeśli głowa kości udowej jest obecna i wykazuje ruchomość, dostępne są opcje chirurgicznej korekcji nieprawidłowego ustawienia. W tym samym czasie możliwa jest korekcja panewki stawowej z malformacją. Później kończyna dolna może zostać wydłużona poprzez zastosowanie zewnętrznego stabilizatora pierścieniowego lub stabilizatora jednostronnego.

Może być konieczne kilkukrotne powtórzenie tej procedury w zależności od różnicy w długości nóg. Należy również możliwie jak najszybciej zająć się niestabilnością stawu kolanowego, najlepiej przed rozpoczęciem powtarzanych procedur wydłużania. Jeśli głowa kości udowej nie jest ruchoma i wydłużenie kończyny dolnej jest wykluczone, wysiłki zostaną skoncentrowane na wyborze optymalnej protezy dla pacjenta. Można to osiągnąć różnymi metodami. Jedną z możliwości jest zatrzymanie wzrostu po stronie dotkniętej chorobą w celu osiągnięcia pozycji stopy na poziomie zdrowego stawu kolanowego. Inną możliwością jest wykonanie plastyki rotacyjnej. Jednak może to być duże obciążenie psychologiczne, zarówno dla dziecka, jak i członków jego rodziny.

Istnieją nowe metody chirurgicznego wydłużania kończyny przeznaczone do stosowania w tym typie PFFD, jednak wyniki długoterminowe nie są jeszcze dostępne.

Fizjoterapia w przypadku PFFD

Nie istnieje uniwersalna metoda leczenia PFFD. Wynika to z faktu, że ta malformacja przyjmuje zbyt wiele postaci. Niezastąpione jest wsparcie doświadczonego i odpowiednio przeszkolonego terapeuty. Niewłaściwe prowadzenie fizjoterapii może być w rzeczywistości szkodliwe.

Fizjoterapię należy rozpocząć bardzo wcześnie, optymalnie krótko po narodzinach. Dostępne są różne metody leczenia.

Terapia manualna

Terapia manualna (z wykorzystaniem metody Kaltenborna/Evijenta lub Maitlanda) ma kluczowe znaczenie dla utrzymania lub poprawy ruchomości stawu biodrowego i kolanowego oraz stopy.

W ciągu pierwszych kilku miesięcy zalecane jest wykonywanie trakcji stawu biodrowego. Trakcję należy również wykonywać w odniesieniu do stawu kolanowego. Dodatkowo w sytuacji występującej niestabilności stawu kolanowego należy zastosować technikę ślizgu brzusznego w celu poprawy wyprostu kolana.

Jeśli stopa jest również dotknięta hemimelią strzałkową, należy także zająć się leczeniem niestabilności bocznej. W tym celu zalecana jest trakcja kości piętowej (pięty).

Te metody leczenia należy uzupełniać technikami terapii tkanek miękkich (rozciąganie stawu biodrowego do wyprostu, rozciąganie zginaczy kolana oraz rozciąganie mięśni łydki, a także ścięgna Achillesa).

Terapia wg Vojty

Terapia wg Vojty to doskonała metoda zapobiegania uszkodzeniu kręgosłupa na skutek asymetrii, a także optymalnego przygotowania mięśni dziecka do utrzymania pozycji wyprostowanej.

Ze względu na nierównomierne rozłożenie masy ciała (nogi) kopanie, raczkowanie, poruszanie się na czterech kończynach lub stanie skutkuje asymetrycznym obciążeniem kręgosłupa, co może skutkować istotnymi problemami i znacznym uszkodzeniem. Te wtórne uszkodzenia mogą wywoływać bóle pleców i inne problemy już u młodych dzieci, w wieku około 10–12 lat.

Aby tego uniknąć, rodzice powinni samodzielnie prowadzić terapię wg Vojty kilka razy dziennie po odpowiednim przeszkoleniu przez terapeutę.

Terapia wg Bobath

Ta postać terapii zapewnia wsparcie stymulujące rozwój oraz pomoc dla dzieci dotkniętych chorobą. Może być bardzo przydatna, szczególnie w czasie, gdy dziecko otrzymuje swoją pierwszą ortoprotezę. Należy pamiętać, że nie zaleca się wymuszania nadmiernego wysiłku fizycznego przed potencjalnie konieczną operacją stawu biodrowego ani u dziecka bez ortoprotezy. Stan stawu biodrowego nie pozwala na to, a oś kończyny dolnej nie jest dostatecznie stabilizowana bez ortezy. Z tego powodu pierwszy zabieg jest wykonywany u dzieci, gdy tylko zaczną stać prosto.

Główne punkty fizjoterapii

W pierwszym roku życia, do momentu pierwszego wydłużenia kończyny, leczenie koncentruje się na następujących kwestiach:

  • Terapia manualna w celu poprawy ruchomości stawu biodrowego i kolanowego
  • Jeśli istnieje dodatkowa wada kości strzałkowej: terapia manualna w celu poprawy ruchomości stopy
  • Trakcja stawu biodrowego/kolanowego
  • Translacja stawu kolanowego (ślizg brzuszny) w celu poprawy wyprostu kolana (po konsultacji z lekarzem prowadzącym — niestabilność stawu kolanowego)
  • Techniki terapii tkanek miękkich w celu rozciągnięcia zginaczy stawu biodrowego oraz poprawy wyprostu w stawie biodrowym, a także rozciągnięcia zginaczy stawu kolanowego w celu poprawy wyprostu w stawie kolanowym
  • Zapobieżenie wystąpieniu/korekcja asymetrii kręgosłupa
  • Terapia wg Vojty
  • Terapia stymulująca rozwój wg Bobath, która zapewnia wsparcie w codziennym życiu (np. zabawa z założoną ortoprotezą, zapewnienie sprzętów terapeutycznych oraz znacznie więcej)