Standbein e.V.

Stabilizator zewnętrzny

Stabilizator zewnętrzny to przede wszystkim system wspornikowy montowany na zewnątrz ciała (zewnętrznie) przez skórę. Do kości mocowane są bolce, które łączy się z zewnętrznym, sztywnym urządzeniem. Istnieje również stabilizator wewnętrzny, czyli urządzenie mocowane chirurgicznie do kości i niewidoczne z zewnątrz.

Stabilizatory zewnętrzne są często wykorzystywane do unieruchamiania części ciała objętych złamaniami wieloodłamowymi, lecz również do celowego usztywnienia stawów.

W korekcji deformacji omawianych w tym miejscu zasadniczo korzysta się z metody opisanej przez ILIZAROWA.

Gawrił Ilizarow (1921–1992) był radzieckim lekarzem i chirurgiem, który odnosił sukcesy w wydłużaniu kości za pomocą zewnętrznego stabilizatora pierścieniowego. Jego procedura wydaje się na pierwszy rzut oka być równie pomysłowa, co prosta. Kość jest przecinana w odpowiednim miejscu, czyli tworzone jest „sztuczne złamanie”. Dwie części kości są mocowane do urządzenia, a przestrzeń w miejscu złamania jest stale poszerzana. To odciąganie od siebie dwóch części kości odbywa się w tempie, w którym powstaje nowa tkanka kostna, dzięki czemu kość rośnie.

Do dnia dzisiejszego podstawowa idea tej metody nie uległa istotnej zmianie. Jednak technika Ilizarowa i stabilizator zewnętrzny (w skrócie „Ili”) są stale udoskonalane.

Jednym z najnowszych stabilizatorów jest urządzenie „Taylor Spatial Frame” wytwarzane przez amerykańską firmę Smith & Nephew.

Możliwości tego stabilizatora zdecydowanie wykraczają poza proces wydłużania kości. Umożliwia on przeprowadzenie trójwymiarowej korekcji osiowej, czyli wygięcie i obrócenie kości, w oparciu o obliczenia komputerowe.

Przegląd możliwości tego urządzenia można znaleźć tutaj.

Korekcja z wykorzystaniem metody Ilizarowa dzieli się na cztery fazy:

1. Konsultacja i ocena

Pacjent zgłasza się do szpitala w celu przeprowadzenia bardzo szczegółowej konsultacji. Wykonywane są zdjęcia radiologiczne i omawia się leczenie, indywidualne szanse na powodzenie oraz możliwe alternatywy. Zespół lekarzy opracowuje plan leczenia i określa techniki chirurgiczne do wykorzystania, a także dokładną konfigurację i rozmiar stabilizatora.

2. Chirurgiczne zamontowanie stabilizatora

Po jeszcze jednym „wypróbowaniu” stabilizatora jest on montowany chirurgicznie. Kość jest przecinana (osteotomia), a stabilizator mocowany do kości za pomocą drutów oraz śrub. Pacjent pozostaje w szpitalu przez około 10 dni w celu zapewnienia opieki pooperacyjnej i obserwacji.

3. Korekcja i wydłużanie

Jeszcze w trakcie pobytu w szpitalu rozpoczynana jest fizjoterapia, zwykle dwa dni po chirurgicznym zamontowaniu stabilizatora. Pacjent otrzymuje informacje na temat dbałości o stabilizator i jego obsługi, a po około 3–5 dniach od zamontowania chirurgicznego rozpoczyna się korekcja osiowa i wydłużanie. Zewnętrzne pręty łączące (rozpórki) stabilizatora są „obracane” raz lub kilkukrotnie w ciągu doby, zgodnie z ustalonym indywidualnie harmonogramem. Osiąga się w ten sposób pożądaną korekcję w drodze wydłużania/skracania prętów łączących. W przypadku wydłużania kończyny kość może „rosnąć” dzięki tej metodzie do 1 mm dziennie.

Po wypisaniu ze szpitala pacjent może samodzielnie zająć się zadaniem codziennego „obracania” rozpórek. W zależności od rozległości wymaganej korekcji ta faza trwa około 3 miesięcy. Prawidłowy postęp jest dokumentowany za pomocą wykonywanych regularnie zdjęć rentgenowskich.

4. Wzmacnianie

Po pomyślnej korekcji nowo powstała tkanka kostna jest nadal bardzo miękka i musi stwardnieć. Ta faza trwa w przybliżeniu równie długo, jak faza korekcji. W tym czasie rozpórki nie są już „obracane”. Po osiągnięciu wystarczającej twardości kości stabilizator jest usuwany chirurgicznie. W celu zapewnienia stabilizacji pacjent musi nosić ortezę przez około 1–2 miesiące, a także musi wzmacniać kość i mięśnie, poddając się regularnej fizjoterapii.